������� Orphus
Подробности

«Үндэһэн хэлэнэй үлзы хэшэг»: буряад хэлэ хүгжөөхэ талаар Толгойлогшын шангай мүрысөөндэ мэдүүлгэнүүдые абалга уласта дүүрэнтэжэ байна


Общество 25 сентября 2022 г., 20:27

Буряад хэлэ хүгжөөлгын эрхим дүршэл элирүүлэн дэмжэхэ үүргэтэй Буряадай Толгойлогшын жэл бүриин шангай мүрысөөндэ мэдүүлгэнүүдые абалга түгэсэжэ байна. Тус шан нёдондо тогтоогдоһон юм. Энэ жэлдэ жасань 3 дахин ехэ болоо, харин шэглэлнүүдэйнь тоо 2 дахин олошороо. Тодорхойгоор -Восток-Телеинформ гэһэн мэдээсэлэй агентствын толилолго соо.

2022 оной сентябриин 30-да уласта буряад хэлэ хүгжөөхэ талаар Буряадай Толгойлогшын «Үндэһэн хэлэнэй үлзы хэшэг» гэһэн жэл бүриин шангай мүрысөөндэмэдүүлгэнүүдые абалгатүгэсэхэ.

Хэмжээ ябуулга буряад хэлэ, соёл болон ёһо заншал сахидаг гэр бүлэнүүдэй, үйлэдбэриин эмхинүүдэй, эмхи зургаануудай ба эмхинүүдэй буряад хэлэ сахин хүгжөөлгын үйлэнүүдтэ нүлөөлдэг эрхим дүршэл элирүүлхэ болон урмашуулха зорилготой юм.

Мэдүүлгэнүүдые уласай Толгойлогшын ба Засагай газарай Захиргаанай Үндэһэ яһатануудай хоорондын харилсаануудай болон эрхэтэдэй үүсхэл хүгжөөлгын талаар хороон тушаан абадаг. Хороондо мэдээсэһээр, мүрысөөндэ хабаадажа үрдихэ саг үшөө байна. Тиин болбосоролой эмхи зургаануудһаа, гэр бүлэнүүдһээ, туһа хангамжын һалбариин эмхинүүдһээ мэдүүлгэнүүдые хүлеэһээр. Жэшээнь, энээнһээ урид тус мүрысөөндэ худалдаа наймаанай ба хооллуулгын, аяншалгын ба туһа хангамжын, шууданай ба интернет-холбооной, элүүрые хамгаалгын, ниигэмэй хамгаалгын, бэеын соёлой ба тамирай, пенсиин хангалтын, ниигэмэй ба уялгата эмнэлгын даадхалай эмхи зургаанууд, банкнууд, МФЦ хабаадаһан юм.

Тон шухалань гэхэдэ, шанда хүртэхэеэ һэдэгшэ буряад хэлэ ба соёл хүгжөөлгэдэ, дэлгэрүүлгэдэ горитой хубита оруулдаг байха, эдэбхитэй хэлэнэй оршон үргэдхэхэ хэрэгтэ амжалтатай байха ёһотой. Шан 20 шэглэлээр олгогдохо: «Буряад хэлэ хүгжөөлгэдэ хубита оруулһанай түлөө», «Эрхим оюутан», «Эрхим анги», «Эрхим багша» болон бусад. Гадна эрхим хотодо гү, али аймагта шангууд хараалагданхай.

- Нёдондо 10 шэглэлээр эрхимүүд элирүүлэгдээ һэн. Дүн хамта 42 мэдүүлгэ ороһон байна. Буряад хэлэ заалгын программануудые бэелүүлдэг, мүн буряад хэлэнэй оршондо оруулдаг хүүгэдэй сэсэрлигүүдһээ тон олон мэдүүлгэнүүдые абаабди. Хүдөө аймагуудһаа эгээл эдэбхитэйнь Захааминай аймаг байгаа. Тэндэһээ аяар 10 мэдүүлгэ эльгээгээ юм, - гэжэ хороондо онсолоо.

2021 ондо Буряад хэлэнэй үдэртэ тус шангай баталамжануудаар шагналгын баяр ёһололдо хабаадагшад, Буряадай Болбосоролой болон эрдэм ухаанай яаман, мүн Арадай Хуралай һунгамалнууд энэ шангай тогтоогдоһые ехэ удха шанартай үйлэ хэрэг гэжэ тэмдэглээ. Арадай Хуралай Түрүүлэгшэ Владимир Павловай онсолһоор, гансал хуулинуудай хүсөөр түрэл хэлэ сахихын аргагүй. Буряад хэлэ шудалхаһаа гадна гэр бүлэдөө, үдэр бүриин ажабайдалда тэрэниие хэрэглэхэ хэрэгтэй. Толгойлогшын нэрэмжэтэ шан хадаа багшанарай, мүн түрэл хэлэеэ хамгаалхаяа оролдодог хүнүүдэй эрхим дүй дүршэлэлирүүлжэ, үүсхэһэн ажал хэрэгүүдыень урмашуулха үүргэтэй.

Тус мүрысөө түрүүшынхиеэ үнгэргэхэ үедэ тэрэниие хубилгаха дурадхалнууд абаһаар ороһон байна. Тиигэжэ мүнөө жэл шангай жаса 1 сая түхэригһөө 3 сая болотор дээшэлүүлэгдээ. Мүн уласай бүхы нютагай засагай байгууламжанууд хабаадаха боложо, мүрысөөнэй шэглэлэй тоо 10-һаа 20 болотор олошоруулагдаа.

Нёдондо эрхим һургуулинуудта ба хүүгэдэй сэсэрлигүүдтэ, дунда ба дээдэ шатын болбосоролой эмхи зургаануудта, эрхим гэр бүлэнүүдтэ, ниигэмэй ба туһа хангамжын һалбариин эмхинүүдтэ, мүн эрхим хото һууринуудта, сомонуудта ба аймагуудта шангууд барюулагдаа һэн.

Харин мүнөө жэл шэнэ шэглэлнүүд нэмэгдэжэ, эрхим багша, һурагша, оюутан, анги элирүүлэгдэхэ, соёлой, тамирай ба залуушуулай бодолгын эмхинүүд шагнагдаха. Тиихэдэ «Буряад хэлэнэй хүгжэлтэдэ хубита оруулһанай түлөө», «Буряад хэлэндэ һургаха эрхим дүршэл» ба «буряад хэлэн дээрэ эрхим уран зохёол» гэһэн тусхай шэглэлнүүд бии болоо.

«Эрхим багша» гэһэн шэглэлээр хабаадагшад буряад хэлэнэй, түрэлхи хэлэнэй ба түрэлхи уран зохёолой хэшээлнүүдээр һурагшадай үндэр туйлалтануудһаа уламжалан сэгнэгдэхэ. Гадна һуралсалай эдэл зүйлнүүдээр багшын үнгэргэһэн хэшээлһээ гадуур хэмжээ ябуулгануудай тоо хараада абтаха. Тиихэдэ һурагшадай ниигэмэй һайн дүй дүршэлтэй, эрхэтэнэй үзэл хараатай болохоор байдал тогтоолго баһа шухалада тоологдохо.

Эрхим анги элирүүлхын тула үнгэрһэн һуралсалай жэлэй дүнгүүдээр буряад хэлэнэй, түрэлхи хэлэнэй ба түрэлхи уран зохёолой хэшээлнүүдээр бүхы ангиин дунда зэргын балл; ниитын хэрэгтэ, элдэб хэмжээнэй мүрысөөнүүдтэ, сэдэбтэ аяншалгануудта ангиин эдэбхитэй хабаадалга сэгнэгдэхэ.

Оюутад буряад хэлээр мүрысөөнүүдтэ, олимпиадануудта шангай һууринуудые эзэлһыень гэршэлһэн хүндэлэлэй бэшэгүүд, дипломууд, бусад шагналнуудые комиссида харуулха ёһотой. Мүн эрхимэй стипенди абадаг байха жэшээтэй.

Һурагшад бүхыдөө һайн һурадаг байхаһаа гадна баһал олимпиадануудта, мүрысөөнүүдтэ, эрдэмэй-дүршэлэй хуралдаануудта амжалтануудые туйлаһанаа гэршэлхэ болоно.

«Буряад хэлэнэй хүгжэлтэдэ хубита оруулһанай түлөө» гэһэн шэглэлээр буряад хэлэ сахин хүгжөөлгын, дэлгэрүүлгын, шудалхые идхалгын асуудалнуудые мэргэжэлтэ ба ниитэ үндэһөөр шиидхэдэг хүнүүд хабаадаха аргатай.

«Буряад хэлэндэ һургаха эрхим дүршэл» гэһэн шэглэл ямаршье наһанай хүн зониие буряад хэлэндэ һургаха ажал ябуулдаг эдэбхитэдтэ хабаатай.

«Буряад хэлэн дээрэ эрхим уран зохёол» гэһэн шэглэл буряадаар уран зохёол бэшэһэн хүнүүдтэ, номой хэблэлнүүдтэ, олондо мэдээсэлгын хэрэгсэлнүүдтэ, мүн зохёохы холбоонуудта зорюулагдана.

Шэглэл бүхэнөөр илагша ехэнхидээ 100 мянган түхэригэй шанда хүртэхэ. Зүгөөр эрхим аймаг 400 мянган түхэриг абаха. Харин эрхим хотодо гү, али хотын тойрогой хороодо 300 мянган түхэриг үгтэхэ. Хабаадахаяа һэдэгшэдтэ эндэһээ эшэ татан, бүхы эрилтэнүүдтэй, баримта бэшэгүүдтэй танилсахада болохо. Мэдүүлгэеэ сентябриин 30-һаа оройтуулангүй, 670001, Улаан-Үдэ хото, Ленинэй гудамжа, 54, № 214а танхим гэһэн хаягаар Романова Ринчима Санжиевнада эльгээхэ хэрэгтэй. Холбоо бариха, һурагшалха утаһан: 21-31-40.

Уласта буряад хэлэ сахин хүгжөөлгэ Буряадай Болбосоролой болон эрдэм ухаанай яаманай зохёон бэлдэһэн программын хэмжээндэ бэелүүлэгдэдэг гэжэ һануулая. Программа гүйсэдхэгшэдэй нэгэн хадаа «Үндэһэн хэлэнүүдые болон угсаата соёлой шэглэлтэй бусад зүйл шудалалгые дэмжэхэ талаар Улас түрын «Бэлиг» түб» гэһэн гүрэнэй бюджедэй эмхи зургаанай Буряад хэлэ хүгжөөхэ талаар Улас түрын түб болоно. Болбосоролой болон эрдэм ухаанай яаманай байгуулһан тус түб буряад хэлэ дэлгэрүүлхын ба хэлэнэй эдэбхитэй оршон байгуулхын тула горитой ажал ябуулдаг юм. Түрүү шухала шэглэлнүүдынь гэхэдэ, буряад хэлэнэй зэргэ дээшэлүүлгэ, шудалха һонирхол түрүүлэлгэ, зааха шэнэ онол аргануудые зохёолго, наадамуудые, мүрысөөнүүдые, семинарнуудые үнгэргэлгэ болоно.

Анастасия Шадрина, Восток-Телеинформ.

Заметили опечатку? Выделите ошибку и нажмите Ctrl+Enter.

Поделиться
Поделиться
Отправить
Поделиться
Поделиться
Отправить
Поделиться

Комментарии к новости

В связи с ужесточением требований, связанных со сбором и хранением персональных данных, мы отказались от размещения комментариев на нашем сайте. Если вы желаете высказаться по тому или иному информационному поводу, предлагаем сделать репост публикации в любую сеть и оставить там свой комментарий на личной странице. Сбор персональных данных на этом сайте не осуществляется.

Другие подробности

16 ноября 2026

Беспилотные автобусы, ИИ, туризм: чем журналистов из Бурятии удивили в Китае

Делегация журналистов из Бурятии вошла в состав международной медиапоездки «Свидетели новой эпохи Китая». Представители СМИ из Китая и разных регионов России посетили четыре города: Маньчжурию, Чифэн, Пекин и Циндао. За недельный пресс-тур журналисты протестировали работу беспилотных автобусов, увидели институт робототехники, китайский институт русского языка и другие любопытные объекты. Подробности - в материале Восток-Телеинформ.

11 ноября 2026

Ученые будут контролировать разработку Ошурковского месторождения в Бурятии

Изучение стратегически важного месторождения апатитов, способного изменить ландшафт отечественного рынка минеральных удобрений, будет вестись не просто под надзором государственных органов, а под научным контролем Российской академии наук.

31 октября 2026

Оплатить счета онлайн: жителям Бурятии рассказали о доступных способах проверки начислений за вывоз мусора

Жители Бурятии могут самостоятельно проверить сумму задолженности за жилищно-коммунальные услуги и внести оплату онлайн. Для этого не обязательно посещать офисы или искать ближайший пункт приёма платежей — воспользоваться сервисом можно в любое удобное время с компьютера или мобильного телефона.

27 октября 2026

«Связь поколений: как работает исторический музей в Чифэне

Журналисты из Бурятии посетили исторический музей города Чифэн в Китае. Посещение культурно-исторического объекта состоялось в рамках пресс-тура. В международной миссии приняли участие 14 журналистов из разных регионов России, а также 7 представителей СМИ из Китая, пишет Восток-Телеинформ.

22 октября 2026

Сагаалган-2027: астрологические прогнозы, буддийские традиции и правила встречи года Огненной Овцы

В череде зимних праздников, когда вся страна готовится к встрече Нового года в ночь с 31 декабря на 1 января, для миллионов жителей России, исповедующих буддизм, и просто почитателей восточной культуры наступает время особого, сакрального торжества. Речь идет о Сагаалгане — празднике Белого месяца, который знаменует собой начало нового годового цикла по лунному календарю.

Лента новостей
18.11.2026

Глава Бурятии обсудил в Москве развитие транспортной инфраструктуры

19:44

Опрос ВТБ: половина родителей открывает детям банковские карты в возрасте 6-10 лет

19:32

В Бурятии под лед ушел автомобиль, три человека погибли

19:24

В Бурятии в сгоревшем доме нашли тело мужчины

19:22

Сотрудники Госавтоинспекции контролируют безопасность на дорогах Бурятии

17:47

Сергей Лазарев представил в Улан-Удэ сотое шоу «Шоумен»

17:44

Россия и Китай запускают совместные научные проекты в сфере финтеха

17:30

В Бурятии за год число имущественных краж снизилось на 5%

17:15

В Улан-Удэ проверили уборку снега у ТРЦ «Еврозона»

17:08

В Бурятии директора стройфирмы обвиняют в организации незаконной миграции

17:05

На полигоне в Бурятии военнослужащие отработали уничтожение бронетехники

16:59

В Бурятии 74 родителей привлекли к ответственности за ненадлежащий уход за детьми

16:43

В Улан-Удэ в декабре будут бороться с «ледяными шишками»

16:29

В Бурятии браконьеры выловили омуль на 12,5 миллионов рублей

16:23

Замдиректора ИСЗФ СО РАН отправили под стражу по делу о взятке Луковникову

16:05

Прокурор Бурятии встретится с участниками СВО

15:39

В Улан-Удэ в ДТП с маршруткой пострадали четыре человека

15:36

Бурятия примет всероссийские соревнования по женской вольной борьбе

15:30

В Бурятии более 3 тысяч пешеходов оштрафовали за переход дороги вне «зебры»

15:23

В Буряад театре поставили спектакль по буддийскому рассказу Льва Толстого

15:16

В Улан-Удэ водитель на «зебре» сбил женщину

14:42

Житель Бурятии нашел «легкий» заработок и стал фигурантом уголовного дела

14:37

Семья из университета Бурятии поборется за премию «Время молодых»

14:32

В Улан-Удэ на особо тяжёлых подъёмах работают тягачи

14:27

Непогода в Бурятии задержится

14:23

В Бурятии с начала 2026 года водители насмерть сбили 18 пешеходов

14:18

ВТБ: в российской экономике есть перспективные инвестиционные проекты во всех отраслях

13:33

Воспитанник «Кванториума РЖД» стал призером международного фестиваля «Хайтек.Юниоры»

12:43

Боец СВО из Бурятии отмечен медалями за успехи в радиоэлектронной борьбе

12:30

Директор Дома культуры из Бурятии стала призёром премии «Человек труда»

11:56

В Улан-Удэ студент вынес из спортивного магазина одежду и выбросил её

11:51

В Улан-Удэ росгвардейцы задержали иностранца-нарушителя

11:44

В Улан-Удэ наградили победителей конкурсов по бурятскому языку

11:31

Анастасия Байс рассказала о пятой победе на Первенстве мира по муайтай

11:13

Глава Следкома России взял на контроль ремонт дома инвалидов-колясочников в Улан-Удэ

11:00

В Бурятии рассказали о ситуации на перевалах после снегопада

10:58

В Бурятии ветераны СВО смогут проверить свои силы в гонке на сапбордах

10:52

Снегопад осложнил ситуацию на дорогах Улан-Удэ

10:21

Бухгалтер администрации района Бурятии присвоила 350 тысяч рублей и скрылась за рубежом

10:07

В Бурятии наградят 50 матерей

10:00

В колонии Бурятии прошёл турнир по силовому экстриму среди осуждённых

09:54

Култукский тракт перекрыли из-за снегопада

09:47

Юные операторы дронов из Бурятии выступят на чемпионате России в Москве

09:43

«Мне не фиолетово»: Улан-Удэ окрасился в фиолетовый цвет в поддержку недоношенных детей

09:30

Приставы Бурятии отправили бойцам на СВО 33 конфискованных автомобиля

09:21

Улан-удэнец хотел пригласить девушку в театр, но она оказалась мошенницей

09:12

«Прорыв»: проект Бурятии вышел в финал конференции по искусственному интеллекту

07:00

Зурхай: какие дела даруют сегодня удачу

06:00

17.11.2026

Организатор смертельного тура на Байкале предстанет перед судом

17:13

Лекцию о карме прочитают в Буряад театре

16:29

В Бурятии будут судить мужчину, застрелившего соседей

16:16

В большинстве районов в Бурятии завтра снег, потеплеет до +1

15:52

Мама трех дочек открыла выездной клининг в Хоринском районе

14:42

Главе Бурятии показали виртуальные тренажеры для будущих военных

14:37

76% жителей Улан-Удэ за то, чтобы долгую дорогу на работу компенсировать или считать рабочим временем

14:18

В Улан-Удэ взялись за проблему пробок в сотых кварталах

14:06

В Улан-Удэ начались курсы повышения квалификации для управленцев

14:02

На климатической конференции ООН представят доклад о Байкале

13:14

Учительница с золотым сердцем: улан-удэнка отметила 101-летие

12:48

Уполномоченный помогла уволиться военному из Бурятии

12:42